Memorandum

- samenwerking tussen fitness- en sportclubs en BASO - 

Obesitas is een groeiend volksgezondheidsprobleem met belangrijke risico’s voor diverse gezondheidsaspecten. 
Fysieke activiteit en beweging spelen een cruciale rol bij het verbeteren van deze gezondheidsrisico’s, ongeacht er gewichtsverlies bekomen wordt.  

Er zijn echter verschillende drempels op lichamelijk , psychologisch en socio-economisch vlak die het starten en volhouden van fysieke activiteit bemoeilijken:

-Fysieke barrières: 
*Spier- en gewrichtsklachten die bepaalde beweegactiviteiten (ver-)hinderen bv. kniepijn, artrose, lage rugklachten, etc. 
*Aanwezigheid van chronische ziektes waardoor er specifieke aandachtspunten in acht moeten worden genomen bij kracht- en  cardiotraining bv. hartproblemen, diabetes, etc. 
*Deconditionering met verminderde cardiovasculaire fitheid en/of verminderde spierkracht  
*…  

-Emotionele en sociale barrières 
*schaamte over het eigen lichaam 
*onzekerheid over het vermogen om fysiek actief te zijn 
*angst voor pijn 
*angst voor stigma en discriminatie 
*gebrek aan sociale steun bij het starten en volhouden van fysieke activiteit 
*onwetendheid t.a.v. de gezondheidsvoordelen van beweging bij mensen met overgewicht 
*…

-Logistieke barrières 
*gebrek aan een toegankelijke locatie om fysiek actief te zijn bv. weinig beweegmogelijkheden in de onmiddellijke woonomgeving, weinig groene openbare ruimte in de onmiddellijke woonomgeving 
*gebrek aan aangepaste locatie om fysiek actief te zijn 
*financiële drempels om het nodige sportmateriaal aan te schaffen of lidmaatschappen aan te gaan 
*…

-Psychologische barrières:

*depressie 
*laag zelfbeeld 
*eetstoornissen 
*gedragsverandering en motivatie  
*… 

• Het ontwikkelen van richtlijnen en acties om op een duurzame en holistische manier fysieke activiteit bij mensen met overgewicht en obesitas te ondersteunen.
• Het creëren van een toegankelijke, inclusieve omgeving binnen fitness- en sportclubs waar mensen met overgewicht en obesitas zich welkom en ondersteund voelen.

Dit memorandum heeft als doel om richtlijnen en acties te formuleren waarbij fitness- en sportclubs toegankelijker, inclusiever en aantrekkelijker worden voor mensen die leven met overgewicht en obesitas zodat sport en beweging laagdrempelig, veilig en plezierig kan gebeuren.

Om bovenstaande doelstellingen te realiseren, richten wij ons op de volgende kerngebieden:

• Het aanstippen dat professionele begeleiding en ondersteuning een voorwaarde is om mensen levend met overgewicht en obesitas op een duurzame manier te laten sporten en bewegen.
• Het ontwikkelen van een positieve en inclusieve cultuur in de sport- of fitnessclub
• Het verbeteren van de toegankelijkheid en laagdrempeligheid van fitness- en  
  sportclubs  
• Bruggen bouwen met de tussen de zorgsector en sport- of fitnessclubs, met als basis een transparante communicatie en constructieve samenwerking. 
   

Op basis van de focusgebieden kunnen de volgende initiatieven worden uitgewerkt. 

• Zorg dat mensen met overgewicht en obesitas worden opgevolgd door een coach of trainer die opgeleid werd om deze mensen te begeleiden.  
  Dit houdt in dat coaches bewust zijn van uitdagingen zoals fysieke beperkingen en mogelijke comorbiditeiten en dat ze gepaste, veilige en inclusieve begeleiding kunnen aanbieden.  
  In ideale omstandigheden heeft deze begeleider een paramedische opleiding genoten. Daarnaast is er een goed framework nodig, alsook scope of practice, om door te verwijzen naar de juiste (para)medische instanties waar en wanneer nodig.
• Werk met een persoonlijk trainingsprogramma dat op maat werd gemaakt en haalbaar is.  
  In de uitwerking van een persoonlijk trainingsprogramma kan er gewerkt worden met laagdrempelige en individueel (aan)gepaste submaximale testen om een nulmeting te verkrijgen naar fysieke fitheid.  
  Er kunnen tussentijdse doelen gesteld worden om een einddoelstelling te bereiken waarbij rekening wordt gehouden met fysieke en mentale uitdagingen en persoonlijke wensen.  
  Tracht gebruik te maken van positieve bekrachtiging zoals positieve feedback en beloningsystemen. 
  Focus te allen tijde op de verbetering van de fysieke fitheid en verlies je niet in doelen naar gewichtsverlies of antropometrische veranderingen.  
• Werk met een introductiefase waarbij mensen de specifieke sportapparatuur leren kennen en gebruiken bv. één op één coaching
• Je zou er tevens voor kunnen kiezen om introductielessen in groep te organiseren die specifiek bedoeld zijn voor mensen met een medische problematiek. Indien deze lessen gesuperviseerd worden door een gekwalificeerde zorgprofessional bv. kinesitherapeut of ergotherapeut, kan je tevens de benaming “medische fitness” gebruiken.
• Tracht in samenspraak met de cliënt een terugkoppeling te voorzien naar andere zorgprofessionals die de cliënt omkaderen zoals de huisarts, kinesitherapeut, diëtist, … 
   

• Werk aan communicatie (bewustwordingscampagnes) om stigma rond obesitas te verminderen en een cultuur van acceptatie en ondersteuning te bevorderen.
• Zorg dat alle werknemers binnen de sportclub (receptie, poetspersoneel, trainers etc.) bewust zijn van de uitdagingen waarmee mensen die leven met overgewicht en obesitas te kampen kunnen hebben.
• Spreek mensen aan die stigmatiserende en kwetsende taal spreken.
• Creëer een open, niet-oordelende sfeer waarin ieder zich welkom en ondersteund voelt. 
   

• Zorg voor fitnessapparatuur dat geschikt is voor lichamen van grotere omvang bv. stationaire fietsen met brede zadels, robuuste en stabiele crosstrainers, etc.
• Zorg voor aangepaste infrastructuur en ruimte-indeling zodat mensen zich vrij kunnen bewegen zonder zich beperkt te voelen bv. brede looproutes tussen toestellen, voldoende ruimte in de kleedkamers, etc.
• Zorg voor aanpassingen aan kleedkamers zodat  privacy geboden wordt bv. gebruik maken van afbakenwand of scherm, individuele omkleed- of douchemogelijkheden, …
• Introduceer flexibele lidmaatschapsopties en proefperiodes om drempels te verlagen.
• Creëer laagdrempelige groepslessen en sportmogelijkheden gericht op beginnende sporters of sporters met een medische problematiek zodat een veilige en ondersteunende omgeving geboden wordt. 

• Aanbieden van training en begeleiding aangepast aan specifieke behoeften.
• Actief organiseren en/of deelnemen aan bewustwordingscampagnes.
• Implementeren van infrastructuurverbeteringen.
• Implementeren van laagdrempelige beweeginitiatieven bv. introductielessen, groepslessen voor beginners etc. 

• Ondersteunen bij wetenschappelijke onderbouwing en richtlijnontwikkeling
• Bevorderen van integratie met andere gezondheidszorginitiatieven.